Dù nhận được sự quan tâm đặc biệt cùng hệ thống chính sách hỗ trợ mạnh mẽ, tiến độ phát triển nhà ở xã hội trên cả nước vẫn đang vấp phải những rào cản lớn về thủ tục hành chính và cơ chế tiếp cận nguồn vốn. Việc nhận diện và triệt tiêu các điểm nghẽn này được xem là nhiệm vụ cấp bách hiện nay để hiện thực hóa mục tiêu an cư cho người thu nhập thấp.
Thời gian qua, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã tung ra nhiều giải pháp tài chính quy mô lớn, trọng tâm là các gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở công nhân. Dẫu vậy, thực tế ghi nhận tốc độ giải ngân của các nguồn vốn này vẫn chưa đạt được kỳ vọng như mong muốn. Nhiều doanh nghiệp địa ốc phản ánh, dù có quỹ đất và có nhu cầu vay vốn để đẩy nhanh tiến độ dự án, song họ lại rơi vào cảnh bó tay do các quy trình phê duyệt hồ sơ bị kéo dài.
Một dự án nhà ở xã hội tại phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh.
Nguyên nhân cốt lõi khiến dòng tiền chưa thể bơm mạnh vào thị trường bắt nguồn từ ma trận thủ tục pháp lý đan xen. Các bước triển khai từ khâu lập quy hoạch, lựa chọn chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư cho đến công tác thẩm định giá bán hoặc giá cho thuê đều phải bước qua rất nhiều tầng nấc phê duyệt của các cơ quan chức năng. Sự thiếu đồng bộ và chồng chéo trong phối hợp xử lý giữa các sở, ban ngành tại địa phương vô tình tạo ra tâm lý e ngại, khiến cả phía chủ đầu tư lẫn hệ thống ngân hàng thương mại đều gặp khó khăn khi xem xét cấp tín dụng.
Để tháo gỡ triệt để những vướng mắc mang tính cốt tử này, các chuyên gia kinh tế và đại diện hiệp hội bất động sản đồng thuận cho rằng, ngành xây dựng cần một cuộc cách mạng mạnh mẽ về cải cách thủ tục hành chính dành riêng cho nhà ở an sinh. Trước hết, các cơ quan quản lý cần thiết lập một luồng xanh pháp lý, cắt giảm tối đa thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư và xây dựng đối với các dự án nhà ở xã hội, tạo sự thông thoáng rõ rệt so với nhà ở thương mại thông thường.
Song song với đó, hệ thống ngân hàng cũng cần linh hoạt hơn trong việc đưa ra các tiêu chí tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Việc áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro khắt khe của phân khúc bất động sản cao cấp vào nhà ở thu nhập thấp là chưa hợp lý, do đó cần có cơ chế đặc thù phù hợp với bản chất an sinh của loại hình này. Đồng thời, chính quyền các địa phương phải thể hiện vai trò chủ động trong việc chuẩn bị quỹ đất sạch, tích hợp sẵn quy hoạch nhà ở xã hội ngay từ quy hoạch chung của đô thị để tránh tình trạng dự án sẵn sàng dòng vốn nhưng lại đói mặt bằng.
Khu nhà ở xã hội Chương Dương Home, phường Thủ Đức.
Trước những áp lực và thách thức từ thực tế, Bộ Xây dựng cùng các bộ ngành liên quan đang tích cực phối hợp với các địa phương nhằm rà soát và sửa đổi tận gốc các quy định còn chồng chéo. Những điểm mới trong hệ thống pháp luật liên quan đến nhà ở và kinh doanh bất động sản vừa qua được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, cởi trói toàn diện cho phân khúc này.
Giới phân tích nhận định, một khi các nút thắt về mặt thủ tục được tháo gỡ và dòng vốn tín dụng được khơi thông đúng hướng, thị trường nhà ở xã hội sẽ có sự bứt phá mạnh mẽ. Điều này không chỉ giải quyết tận gốc bài toán an sinh cho hàng triệu người lao động thu nhập thấp, mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy toàn bộ thị trường bất động sản phục hồi ổn định và phát triển bền vững.
Theo báo Nhân Dân