Trường hợp người mua nhà ở xã hội chưa đủ thời hạn 5 năm tự ý cho thuê lại hoặc chuyển nhượng trái quy định sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 100 đến 120 triệu đồng, đồng thời có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi lại căn hộ.
Bộ Xây dựng cho biết, bản chất của nhà ở xã hội là dòng sản phẩm có sự hỗ trợ trực tiếp từ nguồn lực ngân sách Nhà nước dành riêng cho các nhóm đối tượng chính sách, người thu nhập thấp đô thị. Do đó, khung pháp lý của Luật Nhà ở đặt ra các chế tài quản lý rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo sản phẩm được sử dụng đúng mục đích an cư, ngăn chặn triệt để các hành vi đầu cơ hoặc trục lợi chính sách.
Theo quy định hiện hành, người mua nhà ở xã hội tuyệt đối không được phép tự do chuyển nhượng hoặc cho thuê lại căn hộ theo cơ chế thị trường trong thời hạn tối thiểu 5 năm, tính từ mốc thời gian đã hoàn tất 100% tiền thanh toán mua nhà. Trong giai đoạn 5 năm đầu này, nếu chủ sở hữu phát sinh nhu cầu chuyển đi do chuyển công tác hoặc hoàn cảnh gia đình, họ chỉ được phép bán lại căn hộ cho hai đối tượng: Một là chủ đầu tư dự án, hai là những người khác thuộc diện đủ điều kiện được mua nhà ở xã hội theo xét duyệt. Mức giá bán lại trong thời gian này cũng bị khống chế, tối đa chỉ bằng đúng mức giá đã ghi trên hợp đồng mua bán ban đầu. Chỉ khi nào tích lũy đủ mốc thời hạn 5 năm và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản (Sổ đỏ), người dân mới có đầy đủ quyền giao dịch căn hộ theo giá thị trường.
Nhà ở xã hội mua chưa đủ 5 năm không được tự do chuyển nhượng; cho thuê lại sai quy định có thể bị phạt 100 - 120 triệu đồng.
Đối với các thắc mắc về việc tranh thủ cho hộ gia đình hoặc sinh viên thuê lại căn hộ trong thời gian đi công tác xa để tránh bỏ trống nhà, đại diện Bộ Xây dựng khẳng định đây là hành vi vi phạm pháp luật nhà ở. Việc tự ý cho thuê, cho mượn hoặc bán lại khi chưa đủ điều kiện đều bị coi là sử dụng sai mục đích đối tượng thụ hưởng.
Về mức xử phạt, căn cứ theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, hành vi của bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội tự ý bán, cho thuê lại hoặc cho mượn nhà không đúng quy định sẽ bị áp dụng khung phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 120 triệu đồng. Đáng chú ý hơn, bên cạnh hình phạt tiền mặt, người vi phạm còn bắt buộc phải chịu biện pháp khắc phục hậu quả nặng nề nhất là buộc thu hồi lại nhà ở xã hội.
Bên cạnh đó, Nghị định 100/2024/NĐ-CP cũng siết chặt trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong công tác hậu kiểm, giám sát thường xuyên danh sách đối tượng sinh sống thực tế tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Việc kiểm tra định kỳ này nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp lách luật cho thuê lại, đảm bảo nguồn lực hỗ trợ an sinh của Nhà nước đến đúng tay những người thực sự khó khăn về chỗ ở.