Mặc dù nhu cầu an cư của người lao động tại TP.HCM vô cùng lớn, song rào cản tài chính quá tải cùng các nút thắt về thủ tục pháp lý, vốn vay đang khiến giấc mơ sở hữu nhà ở xã hội của phần lớn người thu nhập thấp vẫn nằm ngoài tầm với.
Sáng ngày 14/7, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM đã tổ chức Hội nghị khảo sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) trên địa bàn. Phát biểu chủ trì hội nghị, Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Võ Hoàng Ngân nhấn mạnh, việc chăm lo chỗ ở cho người dân, đặc biệt là phân khúc nhà xã hội và nhà cho thuê, đang là nhiệm vụ cấp bách nhất hiện nay. Để khơi thông dòng chảy này, Quốc hội đang khẩn trương nghiên cứu sửa đổi các điều khoản quy định trong Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản nhằm tháo gỡ khó khăn về mặt thể chế, giúp người nghèo đô thị và công nhân tại các khu công nghiệp dễ dàng tiếp cận nhà ở hơn.
Báo cáo về bức tranh toàn cảnh của địa phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Khải Quốc Bình cho biết thành phố đã nỗ lực ban hành 12 văn bản chỉ đạo cùng việc công khai quy hoạch, giá bán, đối tượng trên Cổng thông tin điện tử để tăng tính minh bạch. Về quỹ đất, thành phố đã rà soát được 209 khu đất với tổng diện tích hơn 1.040 ha để phát triển phân khúc này. Xét về mặt số liệu, giai đoạn 2021-2025 địa phương đã hoàn thành 28 dự án với gần 18.000 căn hộ, đạt gần 99% kế hoạch đề ra, đồng thời đang tiếp tục triển khai 19 dự án và chuẩn bị đầu tư thêm 37 dự án khác. Tuy nhiên, đại diện Sở Xây dựng thừa nhận nguồn cung thực tế vẫn chưa thể đuổi kịp nhu cầu quá lớn của người dân do vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư kéo dài và nguồn vốn ưu đãi bị hạn chế.
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh Võ Hoàng Ngân phát biểu.
Sự lệch pha giữa nhu cầu thực tế và khả năng chi trả của người dân đã được phơi bày rõ nét qua báo cáo khảo sát thực tế do Phó Chánh Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân thành phố Đỗ Hữu Tùng công bố. Khảo sát thu về ý kiến từ hơn 1.200 người, chủ yếu là cán bộ, công chức, viên chức và công nhân lao động nghèo. Kết quả chỉ ra một thực tế đáng lo ngại khi có tới hơn 45% người được hỏi khẳng định giá nhà ở xã hội hiện nay đã vượt quá xa khả năng chi trả của gia đình họ. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chỗ, dù nhà nước có gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ đồng, nhưng có đến hơn 93% người dân cho biết họ hoàn toàn chưa tiếp cận được bất kỳ nguồn vốn vay ưu đãi nào để mua nhà.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân đánh giá cao các số liệu khảo sát thực tế này và cho rằng đây là những dữ liệu vô cùng đắt giá giúp các cơ quan lập pháp nhìn nhận đúng bản chất của rào cản tài chính. Rõ ràng, mức giá nhà ở xã hội hiện tại không chỉ gây áp lực nặng nề cho lao động tự do mà ngay cả đội ngũ cán bộ, công chức có thu nhập ổn định cũng không kham nổi. Bên cạnh đó, việc khó xác nhận thu nhập của lao động tự do cùng những rào cản về tính minh bạch, thủ tục hồ sơ rườm rà đang vô tình dựng lên những bức tường ngăn người dân tiếp cận chính sách an sinh của Nhà nước.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh Khải Quốc Bình báo cáo tại hội nghị.
Dưới góc nhìn của đơn vị trực tiếp triển khai dự án, ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành bày tỏ, các doanh nghiệp đang phải đối mặt với áp lực rất lớn khi chi phí vật liệu xây dựng và nhân công liên tục leo thang, trong khi biên lợi nhuận của các dự án nhà ở xã hội bị khống chế cứng nhắc ở mức tối đa 10%. Đối với phân khúc nhà ở xã hội chỉ để cho thuê, doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước cần có cơ chế đặc thù hỗ trợ giảm lãi suất vay xuống mức 4% đến 5% một năm thì mới có thể kéo giá thuê nhà xuống mức bình dân cho công nhân hưởng lợi, đồng thời cần điều chỉnh linh hoạt hơn các quy định về thời hạn hợp đồng thuê để tạo sự an tâm định cư lâu dài cho người dân.
Ghi nhận những hiến kế từ phía doanh nghiệp và các chuyên gia, Trưởng Ban Đô thị Hội đồng nhân dân TP.HCM Hoàng Tùng cho biết, nếu các chính sách hỗ trợ đầu tư không đủ mạnh và thông thoáng thì rất khó để kích thích các chủ đầu tư mặn mà dòng vốn tham gia. Trước mắt, Hội đồng nhân dân thành phố đang tích cực nghiên cứu để đưa các cơ chế hỗ trợ đặc thù này vào Luật Phát triển đô thị. Dự kiến vào cuối năm nay, thành phố sẽ chính thức ban hành một nghị quyết chuyên đề về các chính sách hỗ trợ toàn diện cho cả ba phân khúc nhà ở xã hội để bán, thuê mua và cho thuê, nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn và đưa chính sách nhân văn này đi vào đời sống một cách thực chất.