Trong khi người dân tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM phải xếp hàng xuyên đêm, coi việc mua được nhà ở xã hội (NOXH) như trúng số độc đắc thì tại nhiều tỉnh thành khác, các dự án dù giá rẻ vẫn rơi vào cảnh ế ẩm, vắng bóng người mua.
Thực trạng "nơi ăn không hết, lần chẳng ra" đang phơi bày những bất cập trong việc phân bổ nguồn cung, định giá và tâm lý sở hữu bất động sản tại các địa phương hiện nay.
Tại TP.HCM, cơn khát nhà ở giá rẻ chưa bao giờ hạ nhiệt. Điển hình như dự án NOXH Lý Thường Kiệt (Quận 10), dù mức giá hơn 21 triệu đồng/m2 được coi là cao so với thu nhập nhưng vẫn có tới hơn 12.000 hồ sơ đăng ký cho chỉ 700 căn hộ. Với tỷ lệ "chọi" cực cao, việc sở hữu được một suất mua tại đây được người dân ví von là may mắn hơn cả trúng số.
Tương tự tại Hà Nội, hình ảnh hàng trăm người mang theo chăn chiếu, ghế nhựa thức trắng đêm trên vỉa hè để chờ nộp hồ sơ tại dự án Sunrise Home (Thanh Trì) hay dự án CT3 Thiên Lộc đã không còn xa lạ. Với mức giá quanh ngưỡng 25 triệu đồng/m2, các dự án này vẫn được săn đón ráo riết vì thấp hơn nhiều so với giá nhà thương mại cùng khu vực.
Trái ngược hoàn toàn với cảnh chen lấn tại đô thị, nhiều dự án tại các tỉnh công nghiệp lại đang "đói" cư dân. Tại Bình Thuận, dự án NOXH tại khu công nghiệp Hàm Kiệm từng bỏ hoang nhiều năm dù giá chỉ 14-16 triệu đồng/m2. Tại Đồng Nai và Bắc Ninh, dù là thủ phủ công nghiệp với hàng trăm nghìn công nhân, nhiều dự án sau khi hoàn thành cũng rơi vào cảnh ế ẩm, chủ đầu tư phải liên tục gia hạn thời gian thu nhận hồ sơ vì không có người mặn mà.
Giải thích về sự lệch pha này, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), nhận định đang có sự nghịch lý về cơ cấu giá giữa khu vực nội thành và ngoại thành. Tại các thành phố lớn, một căn hộ NOXH nội thành không chỉ là nơi để ở mà còn là tài sản có tiềm năng tăng giá mạnh sau 5 năm (thời hạn được phép chuyển nhượng). Sự tiện lợi về hạ tầng và gần nơi làm việc khiến nhu cầu tại trung tâm luôn vượt xa nguồn cung.
Tuy nhiên, một lãnh đạo doanh nghiệp bất động sản chỉ ra rằng, mức giá NOXH hiện nay đang bị cào bằng một cách thiếu hợp lý giữa các địa phương. Theo tính toán, giá NOXH thường dao động từ 15-20 triệu đồng/m2 dựa trên chi phí xây dựng và lợi nhuận định biên 10%.
Mức giá này được coi là siêu rẻ tại Hà Nội hay TP.HCM, nhưng lại trở nên đắt đỏ tại các tỉnh lẻ. Với 1-1,5 tỷ đồng, người dân tại các tỉnh vẫn có thể tự mua đất xây nhà phố theo tâm lý truyền thống thay vì lựa chọn căn hộ chung cư. Đây chính là lý do khiến NOXH tại các tỉnh vùng ven mất đi sức hút so với đất nền.
Trước thực trạng dự án xây xong không có người ở, một số chủ đầu tư tại Bình Thuận đang phải thay đổi chiến lược bằng cách nâng cấp tiện ích, sử dụng vật liệu cao cấp như nhà thương mại để mở rộng đối tượng khách hàng sang cán bộ, công chức có thu nhập khá hơn.
Các chuyên gia cho rằng, để giải quyết nghịch lý này, cần có sự điều chỉnh linh hoạt về giá thành và đối tượng thụ hưởng tùy theo đặc thù từng địa phương. Nếu không có sự thay đổi trong cách tiếp cận, nguồn cung NOXH sẽ tiếp tục kẹt trong vòng xoáy: nơi trung tâm thì quá thiếu hụt, nơi ngoại vi thì lãng phí tài nguyên đất đai.